Informatiemanagement in de praktijk: aanvaring tanker bij Zaltbommel

woensdag, maart 30, 2022

maart 2020

Het is 5 december 2019. Rond 01.30 middernacht vaart een schip tegen de pijler van een spoorbrug bij Zaltbommel. Martijn van Wijlen voert sinds 2008 informatiemanagementtaken uit voor Veiligheidsregio Gelderland-Zuid en is tijdens dit incident Informatiemanager CoPI. Elise Kruis is die nacht actief als medewerker van de frontoffice van het Crisis Informatie Centrum van Rijkswaterstaat (RWS). Ze blikken terug op het incident dat leidde tot hun kennismaking.

Geen dagdagelijks incident en lessen stuw Grave
Martijn vertelt: ''Aan het begin van de nacht werd ik gealarmeerd met GRIP 1: aanvaring op de Waal. In de kladblokregels zag ik al staan dat het ging om een aanvaring van een schip met kaliumhydroxide. Ook was duidelijk dat het schip een spoorbrug had geraakt en dat de tanker nu onder de snelweg A2 lag. Ik had meteen door: dit is geen dagdagelijks incident. Eenmaal aangekomen heb ik het informatiemanagementproces opgestart in afstemming met de leider CoPI. We waren het er over eens dat we de lessen van de aanvaring met de stuw bij Grave, ook in onze regio, moesten toepassen. Eén van die lessen was om meteen te beginnen met het scherp krijgen van wat er feitelijk aan de hand was. Net zoals bij Grave ging het hier om een tankschip met gevaarlijke stoffen in zeer dichte mist en naast woonkernen. Veel was nog niet duidelijk, bijvoorbeeld of er lekkage van gevaarlijke stoffen was.''

Netwerkpartners in kaart met hulp van LCMS Plot
''Ik wilde snel duidelijk krijgen of wij de juiste partijen aan tafel hadden'', vervolgt Martijn. Door relevante kaartlagen in LCMS Plot te tonen, zagen we dat het incident plaatsvond op de scheidslijn van twee gemeenten. Een andere les van de aanvaring bij stuw Grave was: licht de juiste bestuurder tijdig in. We hebben toen beide gemeenten geïnformeerd. Met LCMS Plot en kaartlagen hebben we een nadere omgevingsscan gemaakt. We waren er toen gauw uit dat we op zijn minst Prorail, Rijkswaterstaat en beide OVD's Bevolkingszorg moesten betrekken. We vroegen ons ook af: wat gaan wij in ons eerste CoPI eigenlijk doen? Veel 'klassieke' partijen, zoals brandweer, politie en GHOR hadden nog een zeer beperkt beeld bij het incident. De tijdige betrekking van Rijkswaterstaat was cruciaal.''

Crisis Informatie Centrum van RWS wordt actief
Elise is de dienstdoende frontoffice-medewerker van het Crisis Informatie Centrum van RWS (RWS-CIC). In augustus 2019 is zij in die functie begonnen en RWS-CIC is sinds oktober 2019 operationeel actief. Vanaf september 2020 gaat RWS van regionale crisisteams naar één landelijk crisisteam. Tot die tijd zit RWS in een overgangsfase waarbij deze teams naast elkaar bestaan. Midden in de nacht wordt Elise opgebeld door het departementaal coördinatiecentrum van Infrastructuur en Waterstaat (DCC-IenW).‘’Het DCC I&W belde het CIC volgens de afspraken die gemaakt zijn voor de overgangsfase. Het DCC had een aantal vragen over het incident die aan het CIC gesteld moesten worden. Daarom belden ze mij. Ik wilde het regionale crisisteam van RWS niet voor de voeten lopen en ben toen meteen gaan checken of zij al actief waren. De voorzitter van het regionale crisisteam nam klaarwakker de telefoon op: toen wist ik dat zij al bezig waren.''

Gebeld door een onbekend nummer
Ondertussen heeft Martijn contact met de regionale RWS-afdeling: ''Ik heb via de meldkamer aan RWS gevraagd of ze zowel een natte als een droge OVD konden sturen. We hadden immers effecten op het water en op het land. Langzaamaan kregen we van RWS steeds meer informatie over de status van het schip. Gezien de scheve ligging in het water werd gevreesd voor een lekkage en het kapseizen van het schip zou een ecologische ramp hebben betekend. In LCMS hield ik in de gaten of RWS nieuwe informatie deelde. Op een gegeven moment werd ik gebeld door een onbekend 06-nummer. Ik nam op en hoorde: ''Met Elise Kruis van het Crisis Informatie Centrum van RWS. Jullie hebben een incident waar jullie als Veiligheidsregio ook bij betrokken zijn. Ik trof je nummer aan in LCMS, dus daarom bel ik je even. Wij hebben zojuist een LCMS-activiteit aangemaakt.'' We hebben toen afgesproken om elkaars situatiebeeld te importeren en vervolgens te monitoren. Daarbij een simpele, maar noodzakelijke werkafspraak gemaakt: als je duiding wil hebben of je ziet foutieve informatie, bel dan.'' Elise legt uit: ‘’Het CIC kan koppelingen in LCMS maken over de omgevingen heen. Dat was in dit geval erg bruikbaar en daarom heb ik volgens de nieuwe afspraken contact gezocht met Martijn. Wat ook hielp was dat het contact tussen de OVD's soepel verliep.''

Verifiëren van het gewicht van de lading
''Op een gegeven moment zag ik in het situatiebeeld van Rijkswaterstaat informatie die tegenstrijdig was met ons beeld'', gaat Martijn verder. ''Er werd gesproken over een veel kleinere lading dan ik tot dan toe had begrepen. Toen heb ik Elise gebeld, met de vraag of ze de informatie kon verifiëren, aangezien RWS bronhouder is. Elise kon de informatie even later bevestigen en heb ik het bijgestelde beeld op plaats incident gedeeld. Na CoPI-overleggen belde ik haar om te checken of ze nog vragen of informatie had. Met alleen het koppelen van velden in LCMS ben je er nog niet: persoonlijke duiding en warm contact kan enorm helpen. Bovendien leende het uiteindelijke incidenttempo er zich ook voor om eens wat extra kennis te maken en procesinformatie aan elkaar uit te leggen.'' Elise vult aan: ''Naast Martijn stond ik ook in nauw contact met het DCC-IenW''.

Netcentrische samenwerking Veiligheidsregio en Rijkswaterstaat: ''kippenvelmomentje''

Terugblikkend op het incident vindt Elise: ''Het was heel leuk om een actieve rol bij dit incident te hebben. Dat was ik ook gewend in mijn oude functie bij de verkeerscentrale. Het was een kort nachtje, maar hier doe je het voor. RWS-CIC is een vrij nieuwe gesprekspartner in het veiligheidsdomein en ik denk dat de samenwerking rond dit incident vertrouwen in RWS-CIC geeft voor de toekomst.'' ''Dit is waar netcentrisch werken over gaat'', aldus Martijn. ''Ik kende Elise niet, maar we wilden allebei helpen de crisis op te lossen en konden netcentrisch werken als middel inzetten. Ik heb heel veel incidenten gedraaid en dit was echt een kippenvelmomentje. Dit was een hele mooie casus om te laten zien dat netcentrische samenwerking dus werkt en je eigen team verder helpt. Kijk verder dan je eigen CoPI-bak!''